ul.Powstańców Śl 163/6,
 53-138, Wrocław
Godziny otwarcia:
Poniedziałek - Piątek  8:00  - 20:00 

W wielu firmach wciąż funkcjonuje mit „lidera bez potrzeb”

Lider bez potrzeb to osoba niezniszczalna, zawsze dostępna, zawsze gotowa, odporna na stres i przeciążenie. Z zewnątrz wygląda to jak sukces. W środku często narasta napięcie, bezsenność, napady paniki i w końcu depresja. Zjawisko w dzisiejszych czasach niezwykle częste.Dlatego w tym artykule opisuję schemat wchodzenia w depresję u liderów oraz to, co może realnie ich uratować.

Co może uratować lidera, zanim depresja przejmie stery?

1. Zatrzymanie – nawet krótkie, ale szczere. Przy czym zatrzymanie nie oznacza rzucenia pracy.To moment, w którym lider mówi:

„Nie jestem robotem. Co się ze mną dzieje?”I jest to pierwszy krok do zmiany.

2. Nazwanie własnych potrzeb

Dla wielu osób na stanowiskach kierowniczych to najtrudniejsza część. Pytanie „czego ja potrzebuję?” bywa obce, a czasem budzi przerażenie.I na tak zadane pytanie najczęściej pojawiają się odpowiedzi:

  • „Potrzebuję odpocząć.”
  • „Potrzebuję wsparcia.”
  • „Potrzebuję przestać być jedyną osobą odpowiedzialną za wszystko.”

3. Psychoterapia – bezcenna dla liderów. Ważny temat ponieważ w pracy terapeutycznej liderzy uczą się:

  • rozpoznawać potrzeby,
  • regulować napięcie,
  • wyznaczać granice,
  • rezygnować z nadodpowiedzialności,
  • rozumieć swoje emocje,
  • odzyskiwać kontakt z ciałem.

Psychoterapia to proces, który często uratował już wiele karier i wiele żyć.

4. Odbudowa zasobów fizycznych i emocjonalnych

W zasadzie bez tego powrót do formy jest niemożliwy. Kluczowe elementy:

  • sen i higiena snu,
  • redukcja bodźców,
  • regeneracja układu nerwowego (oddech, ruch, przerwy),
  • zmniejszenie obowiązków,
  • delegowanie odpowiedzialności.

5. Nauka życia z emocjami (a nie obok nich)

Liderzy często odcinają emocje, żeby przetrwać.To rozwiązanie krótkoterminowe.W dłuższej perspektywie — prowadzi do kryzysu.

Emocje trzeba odczytać, przyjąć i odpowiednio nimi zarządzać.

6. Budowanie wsparcia – prywatnego i zawodowego

Wielu liderów nie ma go wcale. Często są „samotnymi wyspami”.Tworzenie sieci wsparcia:zespół, mentor, terapeuta, bliscy zmniejsza ryzyko depresji.

Praca nad strategią więzi może wpłynąć na twój rozwój ścieżki zawodowej.

Relacje to fundament nie tylko twojego życia prywatnego ale też zawodowego, dlatego sposób w jaki reagujesz na stres, współpracujesz w zespole czy podejmujesz decyzje jest głęboko zakorzeniony w tym, jak kształtowały się twoje strategie więzi. „Twoje dzisiejsze reakcje w pracy mogą mieć swoje korzenie w tym, jak uczyłeś się radzić sobie z bliskością i zagrożeniem w dzieciństwie.”Dynamiczny Model Rozwojowy Przywiązania (DMM) oraz test Adult Attachment Interview (AAI) pozwalają zrozumieć te mechanizmy, a praca nad nimi może radykalnie poprawić twoją skuteczność i satysfakcję w pracy.

Czym jest DMM – Dynamiczny Model Rozwojowy Przywiązania?

 

DMM został opracowany przez Patricię Crittenden jako rozwinięcie teorii przywiązania Johna Bowlby’ego i Mary Ainsworth. Wprowadza on bardziej złożone spojrzenie na rozwój więzi w ciągu całego życia - to ważne: „DMM nie ocenia ludzi – opisuje strategie, które kiedyś pomagały przetrwać, a dziś mogą wymagać aktualizacji.”

 

Kluczowe założenia DMM

Typy strategii

Czym jest test AAI – Adult Attachment Interview?

AAI to ustrukturyzowany wywiad oceniający strategie przywiązania u dorosłych. Jest narzędziem zarówno badawczym, jak i klinicznym.

Jak wygląda przeprowadzenie testu?
Co pokazuje AAI?

„AAI nie służy ocenie, lecz zrozumieniu – to mapa Twoich strategii relacyjnych.”

Jak strategie więzi wpływają na życie zawodowe?

 
Komunikacja w zespole
Reakcja na stres i konflikty
Przywództwo

Dlaczego warto pracować nad strategią więzi?

 
Praca nad strategią więzi pozwala:

„Zmiana strategii więzi to nie naprawa, ale aktualizacja twojego wewnętrznego oprogramowania.”

Co można zmienić w swojej ścieżce zawodowej?

  1. Lepsza komunikacja – jasne wyrażanie opinii i potrzeb
  2. Większa pewność siebie – mniejsze poczucie zagrożenia
  3. Silniejsze relacje – budowane na zaufaniu
  4. Lepsze negocjacje – dzięki kontroli emocji
  5. Więcej satysfakcji z pracy – mniej stresu, więcej sprawczości

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

 
1. Czy każdy powinien zrobić test AAI?

Nie każdy – ale jest on szczególnie przydatny dla osób, które chcą zrozumieć swoje reakcje w relacjach, w tym w pracy. Test AAI stosuje się również w psychoterapii.

2. Czy zmiana strategii więzi jest możliwa?

Tak, strategie więzi są plastyczne i mogą się zmieniać dzięki nowym doświadczeniom oraz pracy terapeutycznej.

3. Ile trwa praca nad strategią więzi?

To proces indywidualny – może trwać od kilku miesięcy do kilku lat, w zależności od celów i gotowości do zmiany.

4. Czy zmiana strategii więzi może pomóc w awansie?

Tak – poprawa komunikacji, lepsze radzenie sobie w stresie i umiejętność budowania relacji mogą znacząco zwiększyć szanse rozwoju zawodowego.

Praca nad strategią więzi, z pomocą narzędzi takich jak AAI w modelu DMM, to inwestycja nie tylko w życie osobiste, ale też w rozwój zawodowy.Zrozumienie własnych mechanizmów reakcji i ich aktualizacja pozwala działać efektywniej, budować zdrowsze relacje w pracy i rozwijać karierę bez blokad, które wynikały z dawnych, nieuświadomionych strategii, teraz możesz zmienić swój sposób reakcji i zbudować nowe strategie komunikacji ze światem.

Strategie przywiązania a wybór zawodu

Trauma transgeneracyjna a wybory zawodowe: dlaczego młodsze pokolenia nie chcą przejmować firm?

Czym jest trauma transgeneracyjna?

  • to dziedziczone lęki i przekonania.
  • oraz wpływ doświadczeń rodziców i dziadków na twoje dzisiejsze wybory.

Trauma transgeneracyjna to zjawisko nieświadomego dziedziczenia przekonań, lęków i schematów rodzinnych. Ma ogromny wpływ na decyzje zawodowe podejmowane przez różne pokolenia – od pokolenia X, przez Y, aż po Z i Alfa. I dlatego to, co kiedyś było wyborem „z rozsądku”, dziś poddawane jest weryfikacji pod kątem sensu, wartości i tożsamości.

Pokolenie X – praca jako przetrwanie

Pokolenie X, dorastające w czasach PRL-u i transformacji ustrojowej, często wybierało stabilne zawody: nauczyciel, inżynier, urzędnik. Decyzje zawodowe były podporządkowane potrzebie bezpieczeństwa i przetrwania, a nie pasji. Podczas gdy trauma wyniesiona z domu – lęk przed biedą czy utratą pracy – skutkowała utożsamianiem się z zawodem, a nie z misją czy celem.

Pokolenie Y – bunt wobec niespełnionych obietnic

Młodsze pokolenie Y (1980–1995) uwierzyło w edukację jako klucz do sukcesu. Jednak wysoki poziom bezrobocia i tzw. „umowy śmieciowe” zburzyły ten mit. Trauma transgeneracyjna objawiła się jako niezrealizowane oczekiwania i presja, by nie zawieść rodziców. Odpowiedzią było poszukiwanie nowej jakości – pracy zgodnej z wartościami, sensownej i rozwijającej.

Pokolenie Z – praca z wyborem, nie z przymusu

Dla pokolenia Z (1995–2010) rynek pracy to przestrzeń negocjacji, a nie podporządkowania. Wychowani w rzeczywistości cyfrowej i niepewności postpandemicznej, wybierają elastyczność, pracę zdalną i work-life balance. Nie chcą powtarzać schematów starszych – interesują ich wolność, wpływ i życie w zgodzie ze sobą.

Dlaczego młodzi nie chcą przejmować firm rodzinnych?

Wielu przedstawicieli pokolenia X zbudowało własne firmy z ogromnym wysiłkiem. Jednak dzieci często odmawiają ich przejęcia. Pokolenie Y i Z nie utożsamiają się z modelem hierarchii i poświęcenia. Wolą tworzyć własne mikroprzedsiębiorstwa, działać w NGO, sektorze kreatywnym, psychologii, IT, designie czy edukacji.

Pokolenie Alfa – nowa świadomość

Pokolenie Alfa rośnie w świecie, w którym emocje, empatia i technologia są normą. Dla nich praca będzie narzędziem realizacji wartości, nie tylko źródłem dochodu. To oni mogą zakończyć cykl dziedziczonej traumy – dzięki świadomości, edukacji emocjonalnej i dostępowi do rozwoju psychicznego.

Międzypokoleniowy dialog – szansa na wspólną przyszłość

Konflikty między pokoleniami często nie wynikają z braku szacunku, ale z dziedziczonych przekonań i różnych definicji sukcesu. Międzypokoleniowy dialog oparty na ciekawości i zrozumieniu może pomóc w tworzeniu firm i środowisk pracy, które będą miały sens dla wszystkich – i młodych, i starszych.Coraz więcej osób z pokolenia Y i Z korzysta z terapii, rozwija samoświadomość i przekształca przekonania wyniesione z domu. Dzięki temu podejmują pracę nie z lęku, lecz z potrzeby rozwoju, wolności i autentyczności.

Nowe modele sukcesu i organizacji

Kiedyś sukces oznaczał „mieć firmę, dom i pozycję społeczną”. Dziś – żyć zgodnie z wartościami, mieć wpływ i dbać o równowagę. Pokolenia Y i Z redefiniują rynek pracy: odchodzą od hierarchii na rzecz turkusowych organizacji, zaufania i współpracy.

Praca z sensem to przyszłość

Dla młodszych pokoleń praca to forma ekspresji i wpływu, nie obowiązek. Nie interesują ich 60-godzinne tygodnie pracy, lecz możliwość sensownego działania w zgodzie z sobą. To największa zmiana kulturowa ostatnich dekad.

Jak traumy z dzieciństwa wpływają na twoje życie?

W traumatycznej sytuacji cały ból, strach i wstyd pozostają zamrożone w tym  samym miejscu i czasie (także w twoim ciele). Jest to spowodowane brakiem możliwości przeżycia danej emocji, stawienia czoła sytuacji - nie potrafisz samodzielnie przetrawić tego, co się właśnie wydarzyło. W dzieciństwie spotykały cię sytuacje, których nie rozumiałeś i nie mogłeś im stawić czoła, szczególnie jeśli były spowodowane przez członków twojej rodziny. Dzieci w takich momentach opracowują własną taktykę radzenia sobie z danym problemem, dlatego że nie mogą odejść od rodziny albo stawić czoła sprawie w inny sposób. Wyrzucenie z siebie bólu, strachu i gniewu wobec najbliższych, w umyśle dziecka oznacza wystawienie się na pewną śmierć.

Nieprzeżyte emocje

Dzieci nie mogą sobie na to pozwolić, dlatego zabraniają sobie przeżyć w pełni niektóre emocje. Jednak nieprzeżyte emocje dorastają razem z tobą. Marzena Barszcz… pozostałości po traumie z dzieciństwa nazywa “raną narcystyczną”, czyli niegojącym się zranieniem, które naznacza fundamenty konstrukcji psychicznych. Rana narcystyczna ma ogromne znaczenie dla twojego poczucia własnej wartości. Każe zastanawiać się, czy jesteś wystarczający, czy twój los obchodzi innych i czy jesteś wart miłości w ogóle. Pytanie o bycie wartym miłości jest dla niezwykle istotne, bo wiąże się z:

Jak odblokować zamrożone emocje i pracować z traumami?

Ludzie obierają różne strategie, żeby nie konfrontować się z raną narcystyczną - z jednej strony wciąż trzeba się starać i dawać więcej. Dawanie wspierane jest przez kontrolowanie, w końcu muisz mieć pewność, że skoro ty sam nie jesteś wystarczający, to dobrze stwarzasz pozory bycia wystarczającym. Można też podważać uczucia kierowane w naszą stronę i bezustannie pytać, czy one są prawdziwe, czy są nadal. Tym razem wymagasz od partnera/ki udowodnienia uczucia, przy czym jesteś wiecznie zazdrosny i niepewny swojej pozycji przy boku ukochanej osoby.

Jeśli masz ranę narcystyczną

Będziesz próbował za wszelką cenę nie dopuścić do siebie bólu. Tutaj pomagają mechanizmy obronne np. wyparcie, udawanie słabszego niż się jest, zaprzeczanie, czarno-białe widzenie i czytanie w myślach innych. Wszystkie te zabiegi powodują, że nie konfrontujesz się bezpośrednio z pytaniem “Czy zasługuję na miłość, jestem jej warta/y?”. Znajdujesz sobie zastępcze kłopoty i na przekór umiejętnościom, podkopujesz szanse oraz możliwości, żeby potwierdzić przekonania o “byciu niewystarczającym”. Prawdziwe emocje związane bezpośrednio ze źródłem problemu, nadal będą przez ciebie nieprzeżyte.

Mechanizmy obronne

Zwykle zauważasz, że coś jest nie tak, kiedy jesteś już bardzo zmęczony. Mechanizmy obronne zjadają bardzo dużo energii i zasobów, więc w końcu będziesz miał tego dość. Czasami wewnętrzny przełom rozpoczyna konkretne zdarzenie np. rozstanie z partnerka/em, śmierć bliskiej osoby, utrata pracy, zmiana miejsca zamieszkania. W takich sytuacjach możesz zacząć szukać pomocy i informacji o tym, co oznacza stan, w którym jesteś.

Praca z psychoterapeutą

Jeżeli zdecydujesz się na pracę ze specjalistą, będzie łatwiej rozpoznać  mechanizmy obronne i dotrzeć do źródła cierpienia. Najistotniejsze na tym etapie jest zauważenie tego, w jakiej jesteś sytuacji i jak się w niej czujesz.Dostrzeganie mechanizmów obronnych i schematów zachowania, jakie zadziałały w dzieciństwie, jest procesem obfitującym w emocje. Właśnie poprzez taką pracę, zaczynasz dopuszczać do siebie zablokowane emocje, pamiętając że teraz jesteś już dorosły i przeżyjesz konfrontację. Przyjmowanie zablokowanych emocji będzie jednocześnie trudne i oczyszczające. Napięcia wynikające z zamrożonych emocji są widoczne w  zachowaniach oraz ciałach - bioenergoterapia pomoże rozładować napięcia poprzez pracę z ciałem.

Terapia grupowa jest rodzajem terapii, w której uczestniczy więcej niż jedna osoba. W niektórych krajach (np. w Norwegii i Wielkiej Brytanii), jest to najpopularniejsza forma terapii, z której chętnie się korzysta. W Polsce z terapią grupową kojarzy się grupy wsparcia dla osób uzależnionych. Jest to tylko jeden z rodzajów pracy w grupie. Skoro nie każda terapia opiera się wyłącznie na dzieleniu doświadczeń zebranych osób — jak inaczej może wyglądać praca w grupie? Co zyskasz uczestnicząc w terapii grupowej? Na te pytania spróbuję odpowiedzieć poniżej.

Rodzaje terapii grupowych

W zależności od charakteru tworzonej grupy, terapeuta starannie dobiera poszczególne składowe, tworzące ostateczny system pracy grupy. Oprócz lokalizacji, która musi zapewnić uczestnikom stabilne warunki, dyskrecję, komfort i bezpieczeństwo, wpływ mają inne czynniki. Najważniejsze elementy, składające się na rodzaj terapii i sposób pracy w niej, to:

  1. Charakter grupy. Terapie grupowe różnią się przede wszystkim rodzajem — istnieją grupy wsparcia, grupy psychoterapeutyczne, terapie rozwojowe.
  2. Nurt wybrany przez terapeutę. Najczęściej spotykane nurty terapii: psychodynamiczny, poznawczo-behawioralny, Gestalt, systemowy. W zależności od nurtu, sposób pracy zebranych osób i techniki wdrażane podczas sesji, będą się różnić. Oczywiście, nurt prowadzonej terapii nie oznacza, że prowadzący podczas pracy z grupą, musi się go trzymać restrykcyjnie. Terapeuta dostosowuje się do sytuacji, wykorzystuje swoją wiedzę i reaguje odpowiednio do sytuacji.
  3. Terapia zamknięta lub otwarta. Jedną z pierwszych decyzji, które podejmuje specjalista, zanim stworzy grupę, jest to, czy nowi członkowie będą mogli do niej dołączać w trakcie. Otwartość lub zamknięcie grupy jest czasami podyktowane tematyką, której dotyczy — np. w placówce, gdzie pracuje się z uzależnieniami, częstsze mogą być grupy zamknięte.
  4. Tematyka. Temat analizowany podczas sesji grupowych, np. terapia grupowa dla osób z zaburzeniami odżywiania, grupa wsparcia dla samotnych matek.
  5. Częstotliwość spotkań. Od częstotliwości zależy intensywność prowadzonej terapii.
  6. Płeć uczestników. Często dobór uczestników uzależniony jest od tematyki, ale nie zawsze.

Jak pracuje się podczas terapii grupowej?

Tu i teraz — tak mówi się o najczęściej wykorzystywanej technice, którą posługują się terapeuci podczas sesji grupowych. Czym jest tu i teraz? Polega  na wykorzystywaniu każdej wypowiedzi uczestników, interakcji w grupie oraz jej dynamiki. Po to aby skupić się na aktualnym stanie emocjonalnym i z nim pracować. Akcent z wypowiedzi uczestników zostaje przeniesiony na ich odczucia, powód podjęcia wybranego tematu i styl komunikacji. Zamiast tłumaczyć na nowo sytuacje z przeszłości, gdybać i szukać porad w kontekście odległych wydarzeń, zainteresowani wykorzystują w pełni możliwości grupy. Dzięki temu uczestnicy grupy uczą się nowych sposobów reakcji, aby w przyszłości z powodzeniem osiągać określone cele. Jako że przeszłości nie możemy zmienić, a przyszłości nie sposób przewidzieć, czerpanie pełnymi garściami z aktualnej sytuacji grupy, jest najlepszym dostępnym narzędziem. Nie oznacza to, że podczas terapii grupowej uczestnicy nie mogą dzielić się swoimi doświadczeniami (np. związanymi z sytuacją w pracy). Istotne z punktu widzenia tu i teraz jest, jak informację można wykorzystać w grupie, aby wszyscy uczestnicy skorzystali na danej wypowiedzi. Dzięki tej technice nawet najprostsza wymiana zdań przychodzi z korzyścią dla wszystkich.

Praca w tu i teraz

Oprócz tu i teraz, terapeuci często zapraszają uczestników do wykonywania różnych ćwiczeń. Wykorzystuje się wówczas różne techniki, bodźce i akcesoria — odgrywane są scenki, czasami rysuje się coś, aby później porozmawiać o wynikach pracy. Specjalista może zaproponować np. przeprowadzenie konstruktywnego sporu na jakiś temat, żeby uczestnicy mieli szansę nauczyć się bronić swojego zdania w sytuacjach konfliktowych. Zebrane osoby obserwują innych podczas terapii i wybierają najkorzystniejsze ich zdaniem sposoby zachowań, aby później samodzielnie je praktykować. Tego rodzaju naśladowanie i wdrażanie nowych schematów zachowań, przy jednoczesnym wsparciu terapeutycznym, nazywa się modelowaniem.

Konflikty w grupie

Do pewnego stopnia, od jakości oraz sposobu kształtowania relacji, zależy nasz charakter, nasze problemy, a także nasze osiągnięcia. W terapii grupowej wykorzystuje się dynamikę grupy oraz wszystkie relacje i interakcje między uczestnikami. Kiedy pracujemy w grupie, bardzo często pojawiają się konflikty, napięcia, a niektóre osoby mogą wywoływać w nas specyficzne odczucia. Czasami jest to wynik projekcji, czyli podświadomego dostrzegania w innej osobie cechy, której nam brakuje lub nie lubimy jej u siebie, dlatego nie możemy jej dostrzec. Taki konflikt wewnętrzny, ujawniający się za pośrednictwem innego, powoduje, że chcemy się do tej osoby jednocześnie zbliżyć i unikać jej. Sesje terapii grupowej są świetną okazją, aby przepracować taki konflikt, szczególnie kiedy dokonujemy projekcji na konkretnego uczestnika bądź (co często się zdarza) terapeutę. W końcu, bez względu na to, czy skorzystamy z terapii, takie projekcje będą występowały w naszym życiu, dlatego lepiej przepracować je w bezpiecznym środowisku, przy wsparciu specjalisty.

Jak znaleźć odpowiednią terapię grupową?

Obecnie, w dobie internetu, znalezienie odpowiedniej terapii grupowej stało się znacznie prostsze. Na forach dyskusyjnych czy grupach wsparcia, można znaleźć grupy terapeutyczne skupiające się na tematach takich jak depresja, lęki, uzależnienia czy również wsparcie dla osób mających różne schorzenia i choroby.

O istnieniu grup terapeutycznych możemy dowiedzieć się także podczas wizyty u specjalisty. Informacje umieszczane są w placówkach pomocowych, szpitalach czy gabinetach psychoterapeutycznych. W tych miejscach znajdują się specjaliści, którzy oferują różne rodzaje terapii, w tym również terapię grupową. Warto skorzystać z różnych dostępnych źródeł informacji i profesjonalnej pomocy, aby znaleźć odpowiednią terapię, która nam pomoże.Dodatkowo, najczęściej mamy możliwość dołączenia do sesji próbnej. Jeśli wahamy się, czy terapia grupowa jest dla nas dobrym wyborem, warto spróbować. Najważniejsze, abyśmy znaleźli taką formę wsparcia, która spełnia nasze wymagania i gdzie czujemy się bezpiecznie. Na psychoterapię grupową zapraszam cię do szpitala Vratislavia-Medica.Więcej szczegółów tutaj: https://www.vratislavia-medica.pl/odzyskaj-rownowage-w-zyciu-zawodowym-terapia-grupowa-od-wrzesnia-we-vratislavia-medica/

Skuteczność terapii grupowej

Badania przeprowadzane wśród osób, które ukończyły terapię grupową, wyraźnie dowodzą, że ten rodzaj terapii jest skuteczny. Podczas terapii grupowej, pacjenci zyskują większą pewność siebie, stają się bardziej samoświadomi i potrafią skuteczniej radzić sobie w trudnych sytuacjach. Terapia grupowa wpływa pozytywnie na rozwój umiejętności społecznych, co przekłada się na łatwiejsze nawiązywanie kontaktów oraz lepsze relacje z innymi ludźmi. Ponadto, uczestnicy terapii grupowej doświadczają wzrostu poczucia sprawczości, co ma wpływ na ogólną poprawę jakości życia.Skuteczność terapii grupowych potwierdzają m.in. badania przeprowadzone wśród uczestników terapii dla osób z cechami nerwicowymi, u których stwierdzono złagodzenie objawów. Terapię grupową uznaje się za dobre narzędzie w procesie leczenia zaburzeń, jako że przynosi pacjentom znaczną ulgę i poprawia ich funkcjonowanie na co dzień.W zależności od wybranej tematyki, cele i oczekiwania pacjentów mogą się różnić. Terapie grupowe są dostosowywane przez terapeutę tak, aby jak najlepiej odpowiadały potrzebom uczestników. Terapie różnią się formułą (zamknięte lub otwarte), liczebnością grupy, czasami też płcią uczestników oraz częstotliwością spotkań. Od tych czynników zależy, jakich efektów można oczekiwać i takie dane uwzględnia się podczas badań skuteczności. Jeśli uczestnicy grupy mierzą się np. z żałobą, wówczas efekty innego rodzaju będą widoczne po uczestnictwie w takiej grupie.

Źródła:
J. Szeliga-Lewińska, Ogólny model terapii grupowej, „Psychiatra” 2010, 7, 3 , s. 104–116.
I. Yalom, M. Leszcz, Psychoterapia grupowa. Teoria i Praktyka, Kraków 2006, s. 1–17.

Mielimąka, K. Rutkowski, K. Cyranka, J. A. Sobański, Ł. Müldner-Nieckowski, E. Dembińska, B. Smiatek-Mazgaj, K. Klasa, Skuteczność intensywnej psychoterapii grupowej stosowanej w leczeniu zaburzeń nerwicowych i osobowości, „Psychiatria Polska”, 2015, 49, s. 29-48.

Gestalt - sztuka bycia w teraźniejszości

W obliczu współczesnego tempa życia, wyzwaniem jest odnalezienie skupienia w byciu w teraźniejszości. Umiejętność osadzenia się w bieżącej chwili, staje się niezwykle cennym narzędziem samopomocy i terapeutycznym kluczem do osiągnięcia równowagi psychicznej. W nurcie Gestalt człowiek postrzegany jest  holistycznie. Fundamentalnym narzędziem służącym do samorozwoju jest bycie w „teraz”. Czołowy twórca terapii Gestalt w byciu w teraźniejszości widział największy potencjał, z którego korzystać może każdy, komu zależy na rozwoju oraz pozbyciu się blokad wewnętrznych.

Bądź w teraźniejszości - perspektywy, które masz pod ręką

Podjęcie decyzji o rozpoczęciu terapii nie należy do najprostszych. Nawet samodzielne wdrożenie zmian, może przysparzać trudności. Kiedy przytłacza cię wszechobecny chaos, trudno określić priorytety i dostrzec mocne strony. Od czego zacząć, kiedy nie wiadomo za co się zabrać? Zacznij od pracy z perspektywą - w końcu każdy  ją ma. Na perspektywę składają się trzy podstawowe konteksty, które wyłaniają się za pośrednictwem pytań: „co?”, „jak?” i „kiedy?”. Każde z tych trzech składników pytań, pomaga  porządkować rzeczywistość w trzech płaszczyznach.

  • Pierwszą z nich są wewnętrzne i zewnętrzne zachowania, czyli pytania rozpoczynające się od „co?”. “Co będę robić w piątek po południu?”, „Co lubisz najbardziej?” - zakres tej płaszczyzny odnosi się do czynności i zachowań, które są  zawsze istotne. Pytanie „co” będziesz zadawać nowo poznanym osobom,  znajomym i bliskim, kiedy  z nimi rozmawiasz. Sobie też często zadajesz pytania rozpoczynające się od „co”.Robisz to  aby sprecyzować  potrzeby, wspominać, zorganizować się, planować przyszłość.
  • „Jak” rozpoczyna pytania o siły i środki. „Jak często ćwiczysz?”, „Jak sprawić, aby lęk nigdy nie powrócił?” - jeżeli chcesz coś zakończyć lub coś planujesz, zbierasz informacje o danej sprawie. Zastanawiasz się, co jest ci potrzebne i ile tego  trzeba, aby osiągnąć cel.
  • „Kiedy” jest trzecim i ostatnim pytaniem, które ściśle współpracuje z „co” i „jak”. „Kiedy” pozwala rozłożyć w czasie środki, siły i zachowania tak, abyś w uporządkowany sposób mógł podjąć działania. „Kiedy” jest także bardzo istotne, jeśli chcesz opowiedzieć, co działo się w przeszłości. Zapytasz o czas, aby określić odległość od danego wydarzenia, czasami częstotliwość jakiegoś zachowania lub ilość czasu potrzebnego, do uzyskania określonego zasobu.

Wspomniany Fritz Perls twierdził, że zmiany indywidualne mogą pojawić się tylko w byciu w teraźniejszości. Dlaczego? Dlatego, że nie możesz zmienić przeszłości, ani działać w przyszłości. To właśnie „tu i teraz” pozwala nam działać i realnie wpływać na przyszłość. „Teraz i tutaj” pamiętasz o przeszłości, planujesz przyszłość, jednak wszystko to robisz z tego miejsca, w którym jesteś aktualnie. Pozostawanie w teraźniejszości i skupienie na niej uwagi, powoduje, że jesteś znacznie bardziej skuteczny. Masz dostęp do emocji i  możliwość podjęcia decyzji o zmianie.

Zmiana - kiedy jest możliwa i jak jej dokonać?

Jeśli decydujesz się na wsparcie terapeutyczne w nurcie Gestalt, prowadzący będzie wspierał twoje osadzenie się w „tu i teraz”. Prawdopodobnie nie przejdziesz wprost do „tu i teraz” jeśli jesteś przyzwyczajony do życia w „tam i wtedy”. George H. Wills opisał przekrój czasowy, od rozpoczęcia procesu terapeutycznego w „tam i wtedy”, aż do osiągnięcia pracy w „tu i teraz”.Według Willsa “tam i wtedy” charakteryzuje się unikaniem, błądzeniem, używaniem czasu przeszłego i przyszłego. Jeśli jesteś w „tam i wtedy” nie dostrzegasz bezpośrednio swojej blokady, przez co trudniej jest z nią pracować. „Niewiadoma” powoduje, że równania nie da się zakończyć, rozwiązać, żeby iść dalej.

  • Na tym etapie rozwój wydaje się mglisty i wątpliwy. Możesz czuć się bezradny wobec problemu, osłabiony, a nawet zniechęcony do dalszych prób. Na tym etapie terapeuta zadaje pytanie, zainteresowany odpowiada, terapeuta komentuje, po czym przechodzi do kolejnego pytania.
  • Drugi etapem jest blokada i implozja. Spośród licznych uników i obron terapeuta wyławia oraz nakierowuje klienta na to miejsce, które było blokadą. To jest bardzo istotny moment, z jednej strony bywa niekomfortowy, z drugiej opisuje się go jako doświadczenie uświadamiające („Aha moment”). Możesz czuć się oniemiały, roześmiać się lub rozpłakać. Bez względu na reakcję, wsparcie terapeuty pozwoli Ci przejść do następnego etapu.
  • Ostatnim etapem jest „tu i teraz”. Zyskujesz większą świadomość własnych blokad i potrafisz o nich mówić. Częściej używasz czasu teraźniejszego, chętniej wypowiadasz się w pierwszej osobie. Relacja z terapeutą ma charakter wymienny - masz chęć inicjować rozmowę, Ty także zadajesz pytania. Osadzenie w teraźniejszości ma znacznie swobodniejszy charakter, w końcu nie ma podświadomej chęci unikania czegoś, co trudno nazwać.

Co przeszkadza Ci się skupić i być w pełni świadomym?

Zacznijmy od tego, czym różni się świadomość od introspekcji. Introspekcja jest celowym zwrotem do wewnątrz nas samych. Zwykle posługujesz się introspekcją, kiedy szukasz czegoś, próbujesz znaleźć odpowiedź na nękające  pytanie albo chcesz coś sobie wytłumaczyć. Introspekcja jest celowa, a zatem posiadasz konkretny powód, jesteś nastawiony na określony wynik poszukiwań. Inaczej jest ze świadomością. Jest ona przyjmowaniem i akceptacją tego, co odczuwasz na poziomie emocjonalnym, intelektualnym, społecznym oraz cielesnym. Dzięki temu, że nie jesteś nastawiony na wynik, masz szansę odkryć odczucia, o których wcześniej nie wiedziałeś, więc nie mógłbyś ich oczekiwać.

Nie potrafimy być w pełni świadomi, nastawieni na przyjmowanie bodźców i funkcjonowanie w zgodzie z wewnętrznym głosem, kiedy od wewnątrz zagłusza nas coś innego. Zaangażowanie się w równie głębokim stopniu w dwa lub więcej kontekstów, jest zwyczajnie niemożliwe. Dopóki nie pozbędziemy się szumu nierozwiązanych konfliktów, nasza cenne energia będzie nam stale uciekać.

Teraźniejszość ucieleśniona

Ze wszystkiego co czyni nas ludźmi, to nasze ciało jest najbardziej w teraźniejszości, bo jest materialne. Czy kiedykolwiek uświadomiłeś sobie ból dopiero po czasie, od jego rozpoczęcia? Tak się zdarza. Mamy tendencje do uciekania w myśli, szczególnie gdy sytuacja wymaga od nas pełnego skupienia na wykonywanym przez nas zadaniu. W kontekście przywracania świadomości, terapia Gestalt nie omija ciała. Istnieje wiele ćwiczeń, dzięki którym można z większą świadomością doświadczać własnego ciała - np. skanowanie świadomością poszczególnych jego części.

Warto spróbować rozluźnić się i z pełną świadomością przenosić swoją uwagę w poszczególne części ciała. Możesz zacząć np. od oczu, przez chwilę pozostać przy nich, aby w pełni doświadczyć każdego mrugnięcia. Później przejdź choćby do szyi - dostrzeż jej giętkość, poczuj ciężar głowy, którą stale utrzymuje. Eksplorowanie ciała w ten sposób, z poświęceniem czasu każdej kolejnej jego części, umożliwia nam osadzenie się w rzeczywistości i zebranie bodźców, które często są pomijane.

Dlaczego wspominam o ciele w kontekście blokad i uciekania w przeszłość? Ciało jest naszą kotwicą. Powrót do ciała poprzez skupienie uwagi na oddechu jest najkrótszą drogą, aby umożliwić sobie odbieranie informacji z wewnątrz i z zewnątrz. Dzięki technikom oddechowym robimy w swoich głowach więcej miejsca, zyskujemy dystans, jesteśmy znacznie bardziej odprężeni.

Skupienie się na teraźniejszości jest kluczowe dla osiągnięcia równowagi psychicznej i rozwoju osobistego. Terapia Gestalt wesprze cię w przejściu od perspektywy „tam i wtedy” do „tu i teraz”. Wsparcie specjalisty przy pracy nad blokadami oraz pogłębianie świadomości własnego ciała są kluczowe dla osadzenia się w „tu i teraz". Dzięki temu, możemy odbierać informacje z wewnątrz i z zewnątrz, co prowadzi do większej sprawczości i umożliwia realizację zamierzonych celów. Jeżeli zamkniesz niedokończone sprawy, które po cichu kradną twoją energię, zyskasz chęci, aby rozwijać swoje zainteresowania i poszerzać zasoby. W ten sposób, terapia Gestalt otwiera drzwi do pełniejszego życia w teraźniejszości.

Bibliografia

  • Passons, Zastosowanie terapii gestalt w poradnictwie, 1986.
  • H. Wills, The here and now in gestalt therapy, „Australian Psychologist”, 13:2/1978, s. 183-191, http://dx.doi.org/10.1080/00050067808254307

O bezdecyzyjności zawodowej

„Rób to, co kochasz, a nie przepracujesz ani jednego dnia w swoim życiu” - ta fraza często pojawia się w internecie. Z roku na rok powiększa się liczba osób, dla których możliwość realizacji swojej pasji w zawodzie, jest warunkiem podczas wybierania ścieżki zawodowej. Wielość wyborów, presja osiągnięcia wysokiej satysfakcji zawodowej i potrzeba zdefiniowania własnej tożsamości - ooto czynniki prowadzące do bezdecyzyjności zawodowej.Doradztwo zawodoweCzym jest  bezdecyzyjność, z czego wynika i jak możemy sobie z nią poradzić? Na wszystkie pytania odpowiem w tym artykule.

1.     Czym jest bezdecyzyjność zawodowa?

2.     Skąd się bierze bezdecyzyjność zawodowa i kogo dotyczy?

3.     Czy można uniknąć pułapek bezdecyzyjności i podjąć trafną decyzję zawodową?

4.     Dlaczego bezdecyzyjność zawodowa nie jest wymówką a nową formą wkraczania w dorosłość?

5.     Na jakie pytania warto sobie odpowiedzieć w obliczu bezdecyzyjności zawodowej?

6.     Jakie korzyści niesie ze sobą skorzystanie z doradcy zawodowego w przypadku niepewności    zawodowej?

Zanim przejdziemy do przyczyn bezdecyzyjność zawodowej, zastanówmy się nad definicją tego zjawiska.

Czym jest bezdecyzyjność zawodowa?

Jest to mechanizm zachowania, polegający na zwlekaniu z podjęciem szeregu wyborów związanych z przyszłością życia zawodowego. Najczęściej mechanizm ten występuje w czasie ukończenia szkoły wyższej bądź studiów, kiedy presja, aby podjąć kroki w kierunku pełnego usamodzielnienia się jest wysoka.

Odkładanie  zawodowego wejścia w dorosłość na później, przybiera różne formy. Przykładem jest gap year, czyli rok przerwy brany najczęściej między maturą a studiami, aby przemyśleć decyzje związane z przyszłością jednostki. W trakcie edukacji podejmuje się innego rodzaju decyzję, niż po jej ukończeniu. Młody dorosły często ma poczucie, że musi wybrać zawód na całe życie, chociaż nie ma wystarczającej wiedzy na temat tego, co właściwie lubi robić i jak wygląda rynek pracy.

Inną nazwą omawianego mechanizmu jest prokrastynacja zawodowa, którą wiąże się z okresem wchodzenia w dorosłość. Słowo prokrastynacja może kojarzyć się negatywnie, głównie z uciekaniem przed wykonaniem zadania i wzięciem odpowiedzialności. Jednak mechanizm ten nie jest jednoznaczny biernością i bezradnością. Bezdecyzyjność zawodowa może równie dobrze oznaczać prowadzenia aktywnego poszukiwania oraz podejmowanie wstępnych zobowiązań i wyborów. Oznacza to, że przykładowa młoda osoba próbowałaby swoich sił w różnych miejscach (np. staż), poszukiwałaby informacji na temat interesujących ją ścieżek zawodowych.

Augustyn Bańka, który opracował test mierzący bezdecyzyjność zawodową, zwracał uwagę, że to zjawisko ma charakter rozwojowy i jest odpowiedzią młodego człowieka, na wyzwania środowiska, w jakim żyje. Prokrastynacja zawodowa może być problemem, kiedy przybiera formę dysfunkcji - wówczas dana osoba odracza podejmowanie jakichkolwiek decyzji związanych z przyszłością przez długi czas, co zdecydowanie utrudnia rozwój.

Skąd się bierze bezdecyzyjność zawodowa i kogo dotyczy?

Bezdecyzyjność zawodowa dotyczy osób pomiędzy 18. a 25. rokiem życia (niektórzy wskazują 30 lat jako górną granicę), kiedy to człowiek wkracza w okres nazywany „wyłaniającą się dorosłością”. Jest to czas w życiu, gdy osoba np. nie mieszka już z rodzicami i jednocześnie jest przez nich wspierana finansowo lub mieszka z rodzicami, pracuje i ma wkład w utrzymanie gospodarstwa domowego.

Opóźnianie decyzji zawodowych nie ma jednoznacznego powodu. Istnienie wiele czynników, które mogą przyczyniać się do pogłębienia się problemu bezdecyzyjności zawodowej. Najczęściej wymienia się:

  1. Wpływ społeczno-kulturowy. W tym kontekście mówi się o presji ze strony rodziny, kiedy oczekuje się od młodej osoby, żeby jak najszybciej angażowała się i rozwijała zawodowo. Tutaj też zaliczymy narrację społeczną, czyli wspomniane we wstępie „rób to, co kochasz”. Taka narracja będzie działać demotywująco na kogoś, kto dopiero poszukuje swojej ścieżki.
  2. Brak samoświadomości. Młodzi ludzie dopiero dowiadują się, kim są i jakie są ich możliwości - trudno w takiej sytuacji o stanowczość oraz pełną decyzyjność. Samoświadomość oznacza też poszerzającą się umiejętność zarządzania własnymi myślami i emocjami, co przychodzi z doświadczeniem.

Jak  podjąć trafną decyzję zawodową

Jak już zobaczyliśmy powyżej, bezdecyzyjność zawodowa jest okresem, kiedy jednostka nie w pełni angażuje się zawodowo, ponieważ wciąż jest w trakcie poszukiwań. Poznawanie siebie i zbieranie informacji o możliwościach zawodowych zawsze zajmuje pewien czas. Właśnie na poszukiwaniach wartościowych informacji warto się skupić, ponieważ bez odpowiedniej wiedzy trudniej dokonywać wyborów.

Badanie różnych opcji jest istotnym aspektem poszukiwania ścieżki zawodowej. Jeśli mamy pomysł na siebie pod tym względem, potrzebujemy zebrać dane, dotyczące niezbędnego wykształcenia kierunkowego i dostępnej praktyki zawodowej. Nawet jeśli docelowo nasz pomysł okaże się nietrafiony, będziemy mieli już większe rozeznanie w tym, czego robić nie chcemy. Podczas poszukiwania informacji warto też wziąć pod uwagę ryzyko, wiążące się z daną ścieżką zawodową. Czasami określony zawód wydaje się bardzo atrakcyjny, ale ryzyko z nim związane oraz jego specyfika, może nie współgrać z naszymi cechami osobistymi.

Oczywiście najlepszym źródłem wiedzy o konkretnym stanowisku są osoby, które na nich urzędują. Podjęcie rozmowy ze specjalistą albo nawet poszukiwanie wywiadów z takimi osobami, zwykle dużo wnosi do naszego postrzegania określonego zawodu. Świetnym pomysłem jest również podjęcie praktyki lub stażu w miejscu, branym pod uwagę jako potencjalne miejsce pracy. W końcu dopiero w praktyce dowiadujemy się, na czym polega dany zawód i czy jesteśmy odpowiednimi kandydatami. Dodatkowo wolontariaty, staże i praktyki, poszerzają nasze doświadczenie zawodowe, co później może ułatwić nam znalezienie pracy.

Pomóc może nam też naszkicowanie sobie planu długoterminowego, który zawierałby nasze cele i wizję siebie z przyszłości. Taki plan dowolnie modyfikujemy wraz z nabywanymi informacjami, podczas poszukiwań naszej ścieżki. Jeśli mamy kłopot z określeniem celu i stworzeniem takiego planu, możemy udać się do specjalisty. Konsultacja z doradcą zawodowym jest bardzo dobrym krokiem, kiedy myślimy o kształtowaniu kariery. Więcej informacji na temat korzyści z doradztwa zawodowego znajdziesz w kolejnej części artykułu.

Bezdecyzyjność zawodowa nie jest wymówką to nowa forma wkraczania w dorosłość

Świat, w którym dzisiaj żyjemy jest nieco bardziej złożony, niż kiedykolwiek przedtem. Mamy dostęp do ogromnej liczby różnych ścieżek zawodowych i edukacyjnych, przez co wybór kariery jest zdecydowanie niejednoznaczny. Od ludzi wymaga się znacznie większej elastyczności, mamy do czynienia z hybrydyzacją zawodową - jedna osoba często potrzebuje umiejętności spotykanych niegdyś w zupełnie odległych od siebie dziedzinach. Trendy zawodowe i technologiczne stale się zmieniają - szacuje się, że około 65% osób urodzonych po 2007 roku będzie wykonywało zawody, które aktualnie jeszcze nie istnieją.

Wymaganie mobilności i elastyczności wobec jednostek ma związek z ponowoczesnymi wzorami osobowymi, o których pisał Zygmunt Bauman. Znacznie częściej niż kiedyś postrzega się tożsamość, jako coś co „należy odkryć”, czego trzeba szukać. Rzadziej natomiast mówi się o „planie na życie”, jako dążeniu do punktu docelowego, dlatego że zawody pojawiają się i znikają. Więcej uwagi poświęca się nabywaniu doświadczenia i umiejętności, zamiast sztywnych kompetencji, przydatnych np. tylko na jednym stanowisku. Nasz sposób życia jest znacznie bardziej ulotny i niedookreślony, w porównaniu do poprzednich pokoleń.

Z tego powodu zatarła się „granica dorosłości”, a wkraczanie w dorosłość jest teraz procesem. Mamy znacznie więcej możliwości, chociaż ich świadomość potrafi przytłaczać. Elastyczność zapewnia nam różnorodną codzienność, skoro nie musimy wykonywać tej samej pracy przez całe życie. Wkroczenie w dorosłość teraz wiąże się znacznie bardziej z podejmowaniem decyzji, posiadaniem większych zasobów informacji oraz umiejętnością zarządzania czasem i zasobami. Trudniej mówić o kontrakcie, jako jednoznacznym wyborze celu, do którego się idzie.

Na jakie pytania warto sobie odpowiedzieć w obliczu bezdecyzyjności zawodowej?

Czasami warto zdefiniować sobie cele i potrzeby, choćby po to, żeby je najzwyczajniej w świecie zobaczyć. Gdy rozpatrujemy jakąś niejednoznaczną kwestię, możemy popaść w tendencyjność lub raz po raz wertować zagadnienia, które nie ułatwiają sformułowania odpowiedzi. Poniżej przedstawiam pytania pomocnicze, jakie warto sobie zadać, jeżeli zmagasz się z bezdecyzyjnością zawodową lub zwyczajnie zmieniasz kierunek swojej kariery.

  • Co jest dla mnie ważne? - Zastanów się nad swoimi wartościami, które mogą wpłynąć na wybór zawodu. Tutaj ogromne znaczenie będzie odgrywał Twój charakter - jedni mają potrzebę zaangażowania społecznego, drudzy niekoniecznie.
  • Jakie są możliwości edukacyjne? - Pomyśl, co jest Ci jeszcze potrzebne, aby wykonywać daną pracę. Być może istnieje jakaś wąska specjalizacja, która jest dla Ciebie strzałem w dziesiątkę i warto rozważyć tę opcję.
  • Czego nie chcesz robić? - Pytanie równie istotne, jak jego przeciwieństwo. Określ swoje granice na ten moment i zastanów się, które ścieżki zawodowe się w nich mieszczą.
  • Jakie zawody Cię inspirują? - Jeśli takie istnieją, pomyśl, co Cię w nich pociąga. Taka wskazówka pomoże podczas poszukiwań.

Jakie korzyści niesie ze sobą skorzystanie z doradcy zawodowego w przypadku niepewności zawodowej?

Doradca zawodowy przede wszystkim ma duże doświadczenie w planowaniu kariery, posiada niezbędne informacje o różnych ścieżkach zawodowych (np. potrzebne kwalifikacje, perspektywy rozwoju). Potrafi zidentyfikować silne strony klienta i dysponuje narzędziami, które to ułatwiają (np. testami osobowości). Wraz z doradcą zawodowym możecie przeanalizować wszystkie „za i przeciw”, dotyczące konkretnych stanowisk - dzięki temu łatwiej podejmiesz decyzję.

Ponadto doradca zawodowy pomoże Ci, jeśli masz problem z oceną własnych możliwości. Jeżeli zaniżasz swoją sprawczość, specjalista zauważy to i doradzi Ci podjęcie takich kroków, dzięki którym będziesz się rozwijać. Zaniżanie swoich kompetencji jest bardzo częstym problemem, kiedy poszukujemy nowej pracy. U doradcy zawodowego otrzymasz wsparcie w przygotowaniu CV oraz listu motywacyjnego. Dostaniesz też informacje na temat widełek płacowych oraz pytań, jakie prawdopodobnie usłyszysz podczas rozmowy kwalifikacyjnej.

Zobacz też: czym jest wypalenie zawodowe:https://www.vratislavia-medica.pl/wypalenie-zawodowe-powszechny-problem/

Źródła:

  • Bańka, Bezdecyzyjność kariery jako psychospołeczny wzór tranzycji do dorosłości: Konstrukcja i charakterystyka psychometryczna Skali Decyzyjności Kariery, „Czasopismo psychologiczne”, 20(2), s.237-246.
  • Jezierska-Geburczyk, Bezdecyzyjność zawodowa młodych dorosłych – teoretyczna analiza zjawiska i wnioski z badań własnych, [w:] Coaching. Nowe perspektywy teoretyczne i wyzwania, pod red. A. Zawadzkiej-Jabłonowskiej, Warszawa 2020.
  • Bauman, Ponowoczesne wzory osobowe, „Studia Socjologiczne” 1993, 2(129).

Rodzina i ty

Czy zastanawiałeś się kiedyś, jaki wpływ ma rodzina na Twój rozwój? Co to znaczy, że predyspozycje, wybory i problemy często wynikają z dzieciństwa? Czy podczas terapii pracujemy głównie nad relacją z rodzicami, czy może relacjami w całej naszej rodzinie? Rodzina jako najmniejsza jednostka społeczna ma wielki wpływ na twoją osobowość. Wpływa też na zarządzanie emocjami i sposoby rozwiązywania problemów. W teorii systemów rodzinnych bada się więzi rodzinne oraz to, jak wpływają one na człowieka. Bardzo pomocnym narzędziem do stworzenia obrazu rodziny jest właśnie genogram. Z artykułu dowiesz się:

  1. Czym jest teoria systemów rodzinnych?
  2. Co to jest genogram?
  3. Do czego służy genogram?
  4. Rodzina w teorii systemów rodzinnych — jak się ją opisuje?
  5. Relacje rodzinne a genogram — co o rodzinie może powiedzieć genogram?
  6. Jak pomaga genogram w terapii rodzinnej?

Czym jest teoria systemów rodzinnych?

Teoria systemów rodzinnych to jedno z kluczowych podejść w psychoterapii i doradztwie rodzin. Autorem tej teorii jest Murray Bowen. Koncentruje się ona na dynamice i interakcjach w rodzinie jako systemie, a nie tylko indywidualnie na jej członkach. Dzięki badaniu środowiska rodzinnego możesz sprawdzić, jakie miejsce w całej rodzinie zajmuje dana osoba. Zebranie odpowiedniego wywiadu rodzinnego, umożliwia głębsze zrozumienie skomplikowanych wzorców rodzinnych. Spojrzenie na rodzinę na przestrzeni choćby trzech pokoleń, pozwala znaleźć problematyczne schematy zachowań, żeby uniknąć ich w kolejnych pokoleniach. Dodatkowo, badania systemów rodzinnych pokazują plan społeczny i historyczny. Możesz sprawdzić  jak na całą rodzinę wpływała emigracja jej członków albo jaki wpływ wywarły wydarzenia wojenne na dynamikę relacji rodzinnych.

Co to jest genogram?

W teorii systemów rodzinnych genogram jest narzędziem do analizy i zrozumienia struktury oraz dynamiki rodzin. Genogram to rodzaj diagramu, który przedstawia relacje między członkami rodziny na różnych poziomach. Przypomina on drzewo genealogiczne, od najstarszych przodków na górze, po najmłodszych na samym dole schematu. W takim graficznym przedstawieniu rodziny zwykle linie poziome pokazują małżeństwa, a linie pionowe potomstwo. Jest to zbiór danych, niezbędnych podczas prowadzenia terapii i uzupełnianych w procesie pracy. Genogramem posługują się nie tylko psychologowie oraz psychoterapeuci, ale też lekarze rodzinni czy nawet różne instytucje opiekuńcze. Twórcami standardowego formatu genogramu są Jack Medalie, Jack Foom oraz wspomniany na wstępie Murray Bowen — członkowie grupy North American Primary Care Research Group, która zajmowała się definiowaniem i standaryzowaniem genogramu.

Do czego służy genogram?

Genogram służy usprawnieniu pracy z dużą liczbą informacji wybranej rodziny. Specjalista, posługując się genogramem, ma szybki wgląd w przejrzysty plan  twojej rodziny. Wszelkie informacje, istotne z perspektywy terapeutycznej, mają swoje miejsce. Terapeuta przy pomocy genogramu poznaje twoją rodzinę jako system. Genogram umożliwia zlokalizowanie traum w rodzinie oraz identyfikowanie obszarów, które mogą wymagać przepracowania w celu poprawy relacji rodzinnych. Jeśli genogram uwidoczni toksyczną dynamikę, np. okaże się, że negatywne w skutkach wydarzenie powtarza się w rodzinie na przestrzeni lat, wówczas możliwa będzie interwencja terapeutyczna.

Jakie informacje znajdziesz w genogramie?

Wiesz już czym jest genogram i jak może pomóc w terapii. Odpowiedzmy sobie zatem na pytanie — jakie informacje mogą pojawić się w genogramie?

  • podstawowe dane osobowe — płeć, wiek, charakterystyczne cechy jednostek;
  • stopień pokrewieństwa, powiązania rodzinne — drzewo genealogiczne uzupełnione o charakterystyczne relacja pomiędzy członkami, rozwody, przedwczesne zgony;
  • role obrane przez członków rodziny — kiedy np. dziecko wchodzi w rolę ratownika wobec rodzica;
  • informacje na temat chorób — w zależności od rodzaju genogramu i specjalisty, który go tworzy, różnić się będzie ilość danych na ten temat;
  • promowane w rodzinie postawy i przekonania, dziedzictwo pokoleniowe, mity rodzinne — są to informacje wiele mówiące na temat światopoglądu, w którym wychowywane są kolejne pokolenia;
  • najważniejsze wydarzenia z perspektywy rodziny — może to wygrana na loterii ogromnej sumy pieniędzy, która zmieniła zupełnie sytuację finansową rodziny i dynamikę relacji w niej. Równie dobrze może to być tragiczny wypadek, jaki dotknął członków rodziny;
  • kontekst społeczny, historyczno-kulturowy — najważniejsze fakty na temat emigracji (np. problem z aklimatyzacją w innym kraju), wpływ wojen, konsekwencje związane z postawami społecznymi tj. rasizm, nacjonalizm;

Genogramu nie tworzy się raz na zawsze, jest on uaktualniany, zmieniamy i poszerzany podczas kolejnych spotkań. Specjaliści nie mają bezpośrednich wskazań, co do interpretacji genogramów — mają one ułatwiać interpretację zebranych danych, nie mają statusu wyroczni. Zawierane w genogramie informacje, są uporządkowane zgodnie z ustandaryzowanym systemem zapisu, który został na specjalne potrzeby zaprojektowany i rozpowszechniony.

Rodzina w teorii systemów rodzinnych

Rodzina z perspektywy teorii systemów rodzinnych jest systemem, na który wpływają czynniki zewnętrzne. Organizuje się we własnych ramach, w których członkowie zajmują takie pozycje, jakie pozwolą na utrzymanie wewnętrznej równowagi całego systemu. Funkcjonowanie członków rodziny polega w dużej mierze na współzależności — los jednej osoby, jest ściśle związany z losem drugiej osoby. Dlatego też decyzje podejmowane przez jedną osobę, mają duży wpływ na resztę rodziny.

Przypuśćmy, że w przykładowej rodzinie istnieją trudności ekonomiczne, wynikające głównie z problemów alkoholowych. Spośród pięciu członków rodziny, dwójka ma problemy z uzależnieniem i jest bierna zawodowo, natomiast pozostałe trzy osoby, są nad wyraz odpowiedzialne. Przedstawiony system rodzinny równoważy się w ten sposób, że jego pracujący członkowie będą nadmiernie obciążeni i swoim kosztem będą pomagać osobom biernym. W tym przykładzie dysproporcja dotyczy gotowości w braniu odpowiedzialności za swoje życie i sytuację materialną. Podsumowując, jeśli w jednej części rodziny występuje jakiś deficyt, to w drugiej jej części będzie występował nadmiar, aby zbalansować niedobory.

Co w genogramie?

Nie wszystkie osoby przedstawione w genogramie muszą być spokrewnione ze sobą. Jeśli dana osoba jest ważna dla całego systemu rodzinnego, będzie ona zawarta w schemacie. Przykładem są bardzo bliscy przyjaciele rodziny, którzy mają duży wpływ na dynamikę relacji (np. aktywnie pomagają w opiece nad dzieckiem). Genogram może przedstawiać też powiązania z osobami, poprzez wspólną kulturalną, a nawet prawną historię. Załóżmy, że tworzymy genogram rodziny, której losy są ściśle związane z losami innej rodziny — np. genogramy rodzin Kapuletich i Montekich ze sztuki Shakespeare’a Romeo i Julia. Genogramy te zawierałyby widoczne powiązania pomiędzy rodzinami, dlatego że członkowie tych rodzin mieli na siebie duży wpływ.

Kontekst społeczny jest bardzo istotny podczas tworzenia genogramu. Nie tylko wydarzenia historyczne czy nawet kwestie finansowe (np. bankructwo), ale też relacje członków rodziny w odniesieniu do instytucji społecznych (szkoła, sądy), mają znaczenie i pojawią się na genogramie. W genogramie mogą uwidocznić się np. cykliczne problemy z zatrudnieniem poszczególnych członków.

 Co o twojej rodzinie mówi genogram?

 Kiedy przyjrzysz się genogramowi dostrzeżesz powtarzające się wzorce i współzależności rodzinne. Jeśli w rodzinie występują problemy z przemocą, może to spowodować, że ty sam będziesz później jej doświadczać lub przebywać w przemocowych środowiskach czy relacjach. Im bardziej jesteś świadomy wzorców, jakie pojawiają się w twojej rodzinie, tym sprawniej możesz im przeciwdziałać. Pomoc terapeutyczna jest wówczas bezcenna — bycie wewnątrz systemu rodzinnego, często uniemożliwia zobaczenie zachodzących w nim reakcji między osobami.

Wzorce rodzinne

Rodzina,  jest zorganizowana w ramach struktur prawnych, emocjonalnych i biologicznych. Duże znaczenie dla twojego rozwoju będą miały takie kwestie jak np.: czy jesteś najmłodszym dzieckiem w rodzinie albo czy twój dziadek przez większość życia pracował za granicą i rzadko bywał w domu. Kluczowe są takie informacje: kiedy planujesz stworzyć własną rodzinę — istnieje bardzo wysokie prawdopodobieństwo, że wiele schematów zachowań wpłynie na to, jakim  będziesz rodzicem. Murray Bowen nazwał zjawisko powtarzających się schematów — transmisją wielopokoleniową wzorców rodzinnych.

Warto również zwrócić uwagę na to, że rodzina jako system tworzy inne warunki dla wychowania kolejnych potomków. Wśród rodzeństwa różnice w wychowaniu bywają bardzo duże — inaczej będzie wychowywane pierwsze dziecko, inaczej kolejne dzieci. Innym przykładem są sytuacje związane z przeprowadzką np. z miasta na wieś lub do innego kraju, kiedy poszczególne dzieci, mają zupełnie inne możliwości rozwoju. Właśnie z tego tytułu, istotne są informacje na temat tła społecznego czy historycznego danej rodziny. Właśnie  te czynniki kształtują ciebie i twoje środowisko.

 Genogram daje wiedzę o pokoleniach

Terapia systemów rodzinnych to podejście wykorzystywane w psychoterapii, aby dostrzegać relacje zachodzące w rodzinach, których dynamiki mogą być dysfunkcyjne. Genogram to narządzie stworzone, aby badać środowisko rodzinne i zbierać informacje na jego temat. Dzięki genogramom plany środowisk rodzinnych stają się bardziej czytelne. Ułatwia to terapeutom pracę i wspiera  twoją świadomość w procesie terapeutycznym. Wiedza o dziedzictwie pokoleniowym, promowanych w twojej  rodzinie postawach i wpływie środowiska , otwiera  drzwi do tworzenia zdrowych relacji w przyszłości.

Za pośrednictwem genogramu widać, które relacje odcisnęły na tobie największe piętno. Przy współpracy ze specjalistą, na podstawie genogramu, możesz zlokalizować  traumy powstałe w przeszłości i rozpocząć pracę z nimi. Genogram umożliwia zidentyfikowanie korzeni twoich trudności. Pozwala na szybsze odkrycie potencjalnych ścieżek do rozwiązania problemów. Warto więc przyjrzeć się swojemu genogramowi i zgłębić wpływ, jaki rodzina ma na twój rozwój. Pomoże to lepiej zrozumieć siebie i w końcu odnaleźć wewnętrzną równowagę.

Autoprezentacja jako styl życia

Musisz wiedzieć, musisz mieć, musisz być -  presja  bycia na topie sprawia, że wokoło widać erupcję zachowań narcystycznych. To co dzisiaj wydaje się być ważne to efektywne sprzedanie się. Klimat wiecznej konkurencyjności i skupienie na wizualnej stronie życia powoduje, że za najistotniejszą w swoim życiu uznajesz - autoprezentację.To co pokazujesz na zewnątrz nie zawsze się zgadza z tym co wewnątrz ciebie.I w tym kłopot.

Zachowania narcystyczne

Zachowaniom narcystycznym sprzyja technologiczny duch epoki, który wzmacnia i utrzymuje narcystyczne skłonności. Mówimy o narcyzmie całej kultury, której w tej chwili spoełczeństwa daja zgodę na zachowanie narcystyczne i co więcej zachęcaja do zachowan narcystycznych od dziecka. Dorośli podsycaja zachowania narcystyczne, bezwiednie i w dobrej wierze. Niemniej jednak kultura narcystyczna przybrała dziś rozmiar karykaturalny. Dzisiejszy narcyz pragnie żyć w środowisku, które możemy określić mianem wiecznego lajka. Inni ludzie w jego otoczeniu muszą – zgodnie z facebookowym wymogiem  nieustannie utrzymywać uniesionego w górę kciuka i przekonywać, jak bardzo aktor prezentujący się online jest cool, doskonały, boski i zasługujący na „mega szacun”. Kluczowe jest przyciąganie uwagi poprzez osiagane sukcesy, choćby miały on charakter całkowicie złudny.Bez publiczności, człowiek narcystyczny nie potrafi istnieć. Otoczenie, publiczność zapewnia społeczną istotność i aprobatę, której narcystyczny człowiek  tak bardzo potrzebuje.psychoterapia wrocław Aneta Burdon

Potrzeba popularności

Jedną z najbardziej pożądanych wartości przez wielu ludzi jest sława i popularność. O ile w przeszłości, sława miała charakter osiągany dzięki talentom, czy wielkim czynom, o tyle dzisiaj trzeba bardzo niewiele, by na popularność zasłużyć. Sława, to dzisiaj zatem nie tyle gloria i honor, ale banalna popularność i bycie rozpoznawalnym. Pragnienie to, szczególnie sprzyja infekowaniu kultury narcystycznym schorzeniem.Cassandra Newson dokonała porównania testów osobowości nastolatków z lat 50. XX wieku i 1980 roku. Badaczka ta, wykazała, że w latach 50 - tych  jedynie 12% adolescentów zgodziło się ze stwierdzeniem „Jestem ważną osobą” 30 lat później już niemal 80% deklarowało aprobatę dla tego stwierdzenia, co oznacza niemal siedmiokrotny przyrost. Wysokie poczucie własnej wartości we współczesnych społeczeństwach przybiera rozmiary monstrualne. Przyczyn tego stanu rzeczy Jean Twenge upatruje w szkolnych programach, których nadrzędnym celem stało się ukształtowanie u dzieci wysokiej samooceny, co ma warunkować ich wielowymiarowy rozwój.

Nakaz doskonałości

Młodzi ludzie otrzymali nakaz pielęgnowania w sobie przekonania o własnej doskonałości i niepowtarzalności. Taki wymóg można potraktować jako formę kształtowania poczucia własnej wartości. Jednak nie majac powiązania z osiągnięciami i pracą młodych ludzi, wymóg taki przyczynił się do wynaturzenia postrzegania samego siebie. Rodzice, chętnie zapisują swoje dzieci do rozmaitych „szkół talentów”, które w wielu przypadkach nie oferują niczego poza kształtowaniem próżności i fałszywego samozadowolenia. Szczególnie rodzice dziewczynek wychowują swoje córki w duchu kształtowania samooceny w oparciu o własny wygląd, do czego przyczyniają się rozliczne konkursy piękności organizowane nawet dla kilkuletnich dzieci. Nastolatki są przekonane, że całe otoczenie skupione jest właśnie na nich, bacznie oceniając każde ich działanie. Szczególnie wyraźnie symptom ten, uwidacznia się u dzieci, którymi rodzice nie poświęcają wystarczającej uwagi, ale także tych, które nie są aprobowane przez swoje środowisko. Narcyzm w tym przypadku kompensuje skumulowany niepokój i lęk.

Co warto wiedzieć o psychoterapii gestalt?

Jako psychoterapeuta gestalt doceniam, że jesteś inny. Podczas spotkania w gabinecie terapeuta nie pracujemy nad tym, żebyś w powszechnie uznany sposób odpowiadał na oczekiwania społeczne. Przeciwnie – zachęcę cię do twórczej adaptacji, do stworzenia dla siebie takiej formy bycia w zgodzie ze społeczeństwem, która odpowie na twoje potrzeby. Zadbam o podkreślenie twojej indywidualność, twoja praca w gabinecie da ci poczucie spełnienia.

Co wydarzy się podczas sesji w gabinecie

Gestalt nie zmierza po prostu do wyjaśnienia przyczyn twoich trudności, lecz do znalezienia nowych rozwiązań. Celem nie jest wyłącznie wiedzieć „dlaczego tak się stało”, lecz poczuć „jak to robię” i sprawdzić „jak mogę zrobić inaczej”.Gestalt rozpatruje daną sytuację w jej szerszym kontekście - nie tylko:  źle i dobrze. Rozumiem, że na wystąpienie sytuacji w jakiej się znalazłeś wpłynęły warunki twojego środowiska, poziom otrzymanego wsparcia oraz poziom zaspokojenia osobistych potrzeb.

„Zdrowie nie jest brakiem choroby czy cierpienia, lecz stanem w pełni dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego” (WHO). Choroba psychiczna, nie jest wyłącznym wskazaniem do rozpoczęcia psychoterapii. Zgłaszacie się do nas także w celu rozwoju osobistego, poszerzenia własnego potencjału i zadbania o dobre samopoczucie.

Świadomość i odpowiedzialność

Proces terapii  ukierunkowany jest na zaktywizowanie twoich autentycznych emocji, myśli i doznań. Wszelkie decyzje, jakie podejmujesz w trakcie trwania psychoterapii (chęć podjęcia pracy, poziom jej głębokości, przyjęcie bądź odrzucenie określonych propozycji terapeuty, wypróbowywanie nowych zachowań, czas trwania psychoterapii itd.), będa wynikały  z twoich  wyborów, za które sam poniesiesz odpowiedzialność. Odpowiedzialności jest problemem, który w psychoterapii Gestalt jest mocno akcentowany. Czasem masz przekonanie, że  odpowiedzialność za twoje życie ponosza rodzice, przypadek, los czy siły nadprzyrodzone itp. W psychoterapii doświadczając siebie, sam przekonasz się o możliwościach wywierania wpływu na przebieg zachodzących w tobie procesów i zdarzeń życiowych. Psychoterapia Gestalt da ci  integrację wewnętrzna i autonomiczna. Poczujesz się wolny i odpowiedzialny za swoje wybory.

Jesteś integralną całością złożoną z ciała, umysłu i duszy.
Realne wsparcie w psychoterapii obejmuje wszystkie te obszary ciebie.
Zapraszam do spotkania w gabinecie
lub spotkania on-line
Pon - Śr
17:00 - 21:00
Psychoterapia on-line
Wg ustaleń
Sob - Nd
Nieczynne
map-markerchevron-down linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram